İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Nedir? Amaçları, Kapsamı ve Uzmanlık Rehberi
Ofislerden inşaat alanlarına kadar çeşitli iş yerlerinde en önemli unsurlardan biri iş güvenliği, yani çalışan ve o alanda bulunan kimsenin başına bir şey gelmemesini sağlayan kural ve tedbir sistemi. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) tam da bu noktada devreye giriyor ve iş alanlarını güvenli hale getirerek çalışanların sağlığı ve konforunu yasal bir boyutta gözetiyor.
İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir?
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG), çalışanların işten kaynaklı risklerden korunması için alınan tüm önlemler, yapılan planlama ve kontrollerin genel adı. Amaç, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek, çalışma ortamını güvenli hale getirmek ve işin daha sağlıklı koşullarda yürütülmesini sağlamak. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanunu da bu çerçevede işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve şartların iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev ve sorumluluklarını düzenliyor.
İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir?
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG), çalışanların işten kaynaklı risklerden korunması için alınan tüm önlemler, yapılan planlama ve kontrollerin genel adı. Amaç, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek, çalışma ortamını güvenli hale getirmek ve işin daha sağlıklı koşullarda yürütülmesini sağlamak. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanunu da bu çerçevede işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve şartların iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev ve sorumluluklarını düzenliyor.
İş Sağlığı ve İş Güvenliği Arasındaki Fark Nedir?
Bu ikisi çoğu zaman birlikte anılsa da odak noktaları farklı:
● İş sağlığı, çalışanın sağlığını uzun vadede etkileyen risklere odaklanır. Örneğin gürültüye maruz kalma, toz-solvent gibi kimyasallara maruz kalma, uzun süre ekran başında çalışma, ağır kaldırma, vardiya düzeni, stres gibi konularla ilgilidir.
● İş güvenliği ise daha çok kazaları önlemeye odaklanır. Örneğin makine koruyucuları, elektrik güvenliği, yüksekte çalışma tedbirleri, kayma-düşme önlemleri, acil durum planları, yangın önlemleri iş güvenliğinin odak noktaları arasındadır.
Kısaca: İş sağlığı zamanla biriken riskleri ele alırken iş güvenliği anlık gelişebilecek tehlikeleri azaltmaya odaklanır. Uygulamada ise ikisi birlikte yönetilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Hangi İşletmeler için Zorunludur?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanunu, kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine uygulanır. Çırak ve stajyerler dahil tüm çalışanları kapsar.
Fakat kanunda sayılan bazı istisnalar var. Örneğin ev hizmetleri, çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına üretim yapanlar gibi durumlar kanunun ikinci maddesine göre kapsam dışında bırakılmıştır. Bunun yanı sıra işletme küçük veya büyük olsun fark etmeksizin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü vardır ve Çalışan varsa (stajyer dahil), işverenin İSG sorumluluğu başlar.
İSG Önlemleri Alınmazsa Ne Olur?
İSG önlemleri alınmadığında sonuç sadece kaza riski değildir, hem hukuki hem de operasyonel etkisi olur:
● İdari para cezaları: Risk değerlendirmesi yapmamak, İSG uzmanı/işyeri hekimi görevlendirmemek gibi ihlaller için kanunda idari para cezaları düzenlenmiştir.
● İşin durdurulması ve iş kaybı: Ciddi risklerde işin durdurulması gündeme gelebilir, ayrıca durdurma nedeniyle işsiz kalan çalışanların ücretleriyle ilgili yükümlülükler de kanunda yer alır.
● İtibar ve maliyet: Bir kaza sonrası üretim durması, tazminatlar, müşteri kaybı, sigorta süreçleri ve denetim baskısı gibi zincir etkiler oluşabilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Hangi Alanlar Değerlendirilir?
İSG kapsamı sadece baret, yangın tüpü gibi görünen ekipmanlardan ibaret değil. En temel başlıklar:
● Risk değerlendirmesi: İşverenin risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlü olduğu, değerlendirmede ekipman, kimyasal seçimi, işyeri düzeni ve özel grupların (genç, gebe vb.) dikkate alınacağı kanunda açıkça yazılıdır.
● Çalışma ortamı ölçümleri ve kontroller: İşverenin gerekli kontrol/ölçüm/inceleme/araştırmaları sağlama yükümlülüğü vardır.
● Acil durumlar: Acil durumların önceden değerlendirilmesi ve planlanması kanunda ayrıca düzenlenir.
● Eğitim ve bilgilendirme: İşverene eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri alma yükümlülüğü getirilmiştir.
● Kişisel koruyucu donanım ve güvenli ekipman kullanımı: İşin planlanması, ekipman seçimi ve KKD konularında uygunluk sağlanması İSG yönetiminde temel parçadır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanının Görevleri Nelerdir?
İSG uzmanı, işverene rehberlik eder ve sistemin işlemesini sağlar. Yönetmelikte görevler açık şekilde sayılır. Pratikte en sık görünenler ise şöyle:
● Rehberlik ve öneri: İşin planlanması, ekipman/KKD seçimi ve uygulamaların mevzuata uygun yürütülmesi için işverene önerilerde bulunur. Alınması gereken tedbirleri yazılı bildirir.
● Risk değerlendirmesine katılım: Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılır, çıkan sonuçlara göre önlemleri takip eder.
● Çalışma ortamı gözetimi: Periyodik bakım, kontrol ve ölçümlerin planlanmasına katkı verir. Uygulamaları izler.
● Kaza ve ramak kala incelemeleri: İş kazası ve meslek hastalığı nedenlerinin araştırılması, tekrarını önleyecek aksiyonların önerilmesi görevleri arasındadır. Ayrıca ramak kala olayların da incelenmesine katkı verir.
● Acil durum hazırlığı: Yangın, patlama, doğal afet gibi durumlar için acil durum planı, eğitim ve tatbikat süreçlerini izler.
Kısaca iyi çalışan bir İSG uzmanı, sadece denetim günü ortaya çıkmaz. Sahaya iner, riski gözle görür, çözümü pratik hale getirir ve çalışanın işini kolaylaştırır.
Görsel Kaynaklar: elements.envato.com
TELEFONUNA İNDİR
Armut her zaman, her yerde yanında! Ücretsiz Armut mobil uygulamalarını indir, hizmete en kolay yoldan ulaş!
