Yangın Tüpü Bakım ve Dolumu Hakkında Bilmeniz Gerekenler: Süreler, Yönetmelikler ve Güvenlik Rehberi
Yeni alınmış bir yangın tüpü, düzenli kontrol ve bakımı yapılmadıysa beklediğin anda çalışmayabiliyor. Oysa taşınabilir yangın söndürücüler, küçük başlayan bir yangına ilk müdahale için tasarlanır ve binada sprinkler gibi başka sistemler olsa bile ihtiyaç duyulur. Ne yazık ki yangın tüpünü sadece satın almak yetmiyor, düzenli kontrol ettirmek, bakımını yaptırmak ve gerekiyorsa dolumunu yenilemek gerekiyor. Yangın tüpünün basıncının yerinde olduğundan, tıkanmış veya arızalanmış olmadığından emin olmak istiyorsan bu yazımızda aradığın cevapları bulacaksın. Haydi başlayalım!
Aile Afet Eylem Planı Nasıl Yapılır?
İlk Yardım Çantasında Bulunması Gerekenler
Site Yönetimi Nedir ve Nasıl Çalışır?
Yangın Tüpü Nedir ve Neden Hayati Öneme Sahiptir?
Yangın tüpü, taşınabilir bir yangın söndürme cihazıdır. Erken aşamadaki yangına hızlı müdahale etmeyi sağlayan ilk ekipmandır diyebiliriz. Doğru tip seçildiğinde ve çalışır durumda tutulduğunda alevler büyümeden yangını kontrol altına alma şansını ciddi şekilde artıran bir alet ve her evde, arabada mutlaka olmalı.
Ancak tüp basınç kaybetmişse, içindeki toz topaklanmışsa, hortum, yani nozul tıkanmışsa ya da gövde korozyona uğramışsa elindeki tüp varmış gibi görünürken aslında iş görmez bir halde. TS ISO 11602-2 standardı, söndürücülerin düzenli muayene-bakım-dolumdan sorumlu olmayı ve belirli aralıklarla kontrol etmeyi özellikle vurguluyor.
Yangın Tüpü Bakımı Hangi Yönetmeliklere Göre Yapılmalıdır?
Türkiye’de taşınabilir yangın söndürme cihazlarıyla ilgili temel çerçeve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) üzerinden kurulmuş durumda. Yönetmelik, cihazların seçimi, yerleşimi ve periyodik bakım yaklaşımını tarif ediyor ve periyodik kontrol ile bakımın TS ISO 11602-2 standardına göre yapılacağını açıkça belirtiyor.
Bu yönetmeliklere göre ayrıca bakım ve dolum hizmeti veren firmaların belirli yeterliliklere sahip olması bekleniyor. Yönetmelik, servis veren üretici ve firmaların dolum ve servis yeterlilik belgesi olması gerektiğini ve talep edildiğinde bunu göstermek zorunda olduklarını söylüyor.
Bu noktada bakım ve dolum işini kayıt dışı yapan yerlerde yaptırmak güvenlik riski oluşturduğu gibi denetimlerde de sorun çıkarabiliyor.
Yangın Tüpü Dolum Süreleri ve Kontrol Aralıkları
Bu bölümde iki unsuru ayırmak önemli:
● Kullanıcı kontrolü, yani işletme veya binada sorumlu kişi tarafından yapılan hızlı kontroller.
● Yetkili servis bakımı, yani cihazın açılıp ölçümlenebildiği, parça ve etiket süreçlerinin yürütüldüğü bakım.
TS ISO 11602-2’ye göre yangın söndürücüler yerlerine konulduktan sonra ve devamında yaklaşık 30 günde bir kontrol edilmeli. BYKHY ise cihazların yılda bir yerinde genel kontrol görmesini ve 4. yılın sonunda söndürme maddesi yenilenerek hidrostatik test yapılmasını açıkça belirtiyor.
Yıllık Kontrollerde Fiziksel Durum ve Gövde İncelemesi
Yıllık bakımda en kritik işlerden biri gövdeyi gözle geçmek değil, gerçekten kontrol etmek. TS ISO 11602-2, gövdenin korozyon ve hasar açısından incelenmesini, ciddi korozyon veya hasar varsa cihazın kullanılmamasını veya hidrostatik teste alınmasını söylüyor. Pratikte yıllık kontrolde dikkat edilmesi gerekenler ise şunlar:
● Gövdede pas, kabarma, ezik, kaynak hattında çatlak olmaması.
● Etiket ve seri numaranın okunuyor olması ve önceki bakım etiketi.
● Hortum ve nozulun tıkalı olmaması, çatlak olmaması.
● Tüpün yerinin erişilebilir olması (dolap arkası gibi ulaşması zor bir yere saklanmamış olmalı).
İki Yılda Bir Yapılması Gereken Basınç Göstergesi Kontrolleri
Basınç göstergesi (manometre) olan modelleri kontrol ederken amaç tek bir şeye bakmak olmalı, o da ibrenin basıncı doğru gösteriyor olması. TS ISO 11602-2, basınç göstergesinin doğru okuduğunun incelenmesini ve basınç kaybı varsa üretici talimatlarına göre işlem yapılmasını ister.
Standard bu kontrolün ne sıklıkla ayrı bir kalibrasyon gibi yapılacağını tek başına iki yılla sınırlamıyor. Basınç doğrulaması bakımın bir parçası. Uygulamada bazı işletmeler, iç prosedür olarak manometre doğrulamasını daha periyodik, örneğin iki yılda bir detaylı doğrulama gibi, ele alıyor. Ama asgari beklenti en az yıllık bakımda basınç göstergesinin doğrulanması ve uygunsuzlukta cihazın işlem görmesi.
Beş Yılda Bir Serbest Hareket ve Mekanik Aksam Kontrolü
Yangın tüpünün sadece dışının sağlam olması yetmez. Tetik, emniyet pimi, vana, başlık ve hareketli parçaların gerçekten çalışması gerekir. TS ISO 11602-2, bazı ek bakım işlemlerinin 5 yılı aşmayan aralıklarda yapılması gerektiğini belirtir.
Aynı standardın bakım tablosunda, işletme mekanizmasının serbestçe hareket edip etmediğinin kontrol edilmesi, temizlenmesi, onarılması veya gerekiyorsa değiştirilmesi ve hareketli parçaların uygun şekilde korunması gibi işlemler açıkça yer alır.
Yangın Tüpü Bakım ve Dolumu Nasıl Yapılır?
Yetkili servis bakımı genellikle şu sırayla ilerler:
● Cihazın kimliği ve önceki bakım etiketi kontrol edilir
● Basınç göstergesi, itici gaz durumu incelenir, basınç kaybı varsa nedeni araştırılır ● Gövde, hortum, nozul, emniyet pimi ve mühür kontrol edilir, hasarlı parçalar değiştirilir ● İçerik kontrolü yapılır. Örneğin toz söndürücülerde topaklanma ve nem belirtisi varsa toz boşaltılıp uygun tozla yeniden dolum yapılır
● Bakım tamamlanınca cihaz etiketlenir ve gerekiyorsa yerine eşdeğer cihaz bırakılır (BYKHY, dolum için alınan tüpün yerine geçici olarak eşdeğer cihaz bırakma yaklaşımını da belirtiyor)
Dördüncü yıl gibi periyotlarda hidrostatik test gündeme gelir. TS ISO 11602-2 hidrostatik deneyi 10 yılı aşmayan aralıklarla olması gerektiğini söylüyor, ancak ulusal mevzuat daha kısa süre belirlediyse o süre uygulanmalı. Türkiye’de BYKHY 4. yıl sonunda söndürme maddesinin yenilenmesiyle birlikte hidrostatik test yapılacağını söylüyor.
Yangın Tüpü Türleri ve Kullanım Alanlarına Göre Dolum Farkları
BYKHY, yangın sınıfına göre hangi tip tüpün öncelikli olacağını belirler. Dolum ve bakım farkları da bu sınıflardan doğuyor.
● Kuru kimyevi toz (ABC): Nem ve topaklanma riski yüksek. Dolumda doğru standart toz ve doğru dolum ağırlığı kritik.
● CO₂: Basınçlı tüp mantığıyla çalışır. Dolumdan çok doğru doluluk ve ekipmanın uygunluğu öne çıkar.
● Köpük/sulu: Konsantre oranları ve sıvının bozulma belirtisi kontrol edilir. Gerekirse üretici talimatına göre değiştirilir.
● D sınıfı metal tozu: Çok spesifik riskler içindir. Dolum malzemesi standarda uygun ve kullanım alanı doğru seçilmiş olmalı.
Dolumu ve Bakımı Yapılmayan Yangın Tüplerinin Oluşturduğu Riskler
Bakımı ihmal edilen tüpte en sık görülen riskleri aşağıda senin için derledik:
● Basınç kaybı nedeniyle tetiğe bassan bile söndürme maddesi çıkmaması.
● Nozul ve hortum tıkanıklığı, contalarda kaçak, emniyet sisteminin bozulması
● Gövdede korozyonun ilerleyip güvenliği tehlikeye atması, gerektiğinde hidrostatik teste girmeyen cihazın riskli hale gelmesi
● Denetim ve sorumluluk tarafı: BYKHY’ye göre periyodik test ve bakım yaptırma sorumluluğu bina sahibi, yöneticisi veya yetki devredilen kişidedir.
Armut’ta Yangın Tüpü Dolum ve Bakım Hizmeti Veren Firmaları Karşılaştır
Yangın tüpü dolumu ve bakımı, yetkinlik ve doğru prosedür gerektiren bir iş. Armut’ta bulunduğun il ve ilçeyi ve ihtiyacını, örneğin kaç adet tüp, tüp tipi, yerinde bakım mı, teslim alıp getirme mi gibi, yazarak firmalardan teklif alabilir, yorumları ve hizmet kapsamını karşılaştırıp en uygun ekiple süreci güvenle yönetebilirsin!
Görsel Kaynaklar: elements.envato.com
TELEFONUNA İNDİR
Armut her zaman, her yerde yanında! Ücretsiz Armut mobil uygulamalarını indir, hizmete en kolay yoldan ulaş!
